“Мне падарылі сонца ў дзень майго нараджэння…” да 100-годдзя паэта, празаіка, драматурга, перакладчыка Артура Вольскага (23.09.1924-05.09.2002)

Назву юбілейнай выставы пра паэта Артура Вольскага далі яго словы з верша “Сонца” (трыпціх “Узрост” (1967). Яго чарнавы рукапіс (1950-я) і машынапіс з рукапіснымі праўкамі захоўваецца разам з іншымі дакументамі паэта ў фондзе БДАМЛМ № 76.

Як сказаў пра сябе паэт, “маіх гадоў хапіла б на дваіх…я не адзін стары, я – двое маладых”. Яго лёс сапраўды багаты на падзеі: вучоба ў Віцебскім мастацкім вучылішчы (1938–1941), праца мастаком у БДТ-2 (Уральск), служба ў Ваенна-марскім флоце (з 1942), служба на Далёкім Усходзе, удзел у баях супраць Японіі (дэмабілізаваўся ў 1952). Працаваў у рэдакцыях: газеты “Чырвоная змена”, часопіса “Вясёлка” (адзін з яго заснавальнікаў) і “Бярозка”. З 1963 быў загадчыкам літаратурна-педагагічнай часткі, а ў 1966-78 – дырэктарам Беларускага рэспубліканскага тэатра юнага гледача. У 1978-79 –  дырэктар Дома літаратараў, у 1980-84 – літкансультант Саюза пісьменнікаў Беларусі. У 1986-92 – загадчык літаратурнай часткі Дзяржаўнага тэатра лялек. Яго п’есы ставіліся ў тэатрах Беларусі і за яе межамі.

Некалькі пакаленняў беларусаў узгадаваліся на вершах і казках Артура Вольскага. Ён – аўтар звыш 40 дзіцячых кніг і стваральнік падручніка беларускай мовы “Беларусачка”. Папулярнага ў 1980-х гадах персанажа Дзеда-барадзеда прыдумаў таксама Артур Вітальевіч. Вершы і песні паэта для дзяцей – “назіральныя і па-дзіцячы гуллівыя… у займальнай форме дапамагаюць маленькаму засвоіць літары, алфавіт, роды назоўнікаў… яго “дарослыя” вершы таксама па-свойму адметныя… тут на паперу выліваецца адвечны роздум на адвечныя філасофскія тэмы” (В. Жыбуль).

Сярод творчых дасягненняў Артура Вольскага – пераклады. Ён узнавіў па-беларуску нямала твораў латышскіх, літоўскіх, рускіх, украінскіх, эстонскіх, яўрэйскіх паэтаў. У архіве паэта захоўваюцца таксама яго пераклады на беларускую мову з аварскай, даргінскай, лакскай, кумыкскай, азербайджанскай, мангольскай і інш. моў.

Выстава прэзентуе дакументы з фонда № 76, першыя часткі якога паступілі ў архіў-музей ад самога Артура Вітальевіча ў 1964 і 1974 гадах. У 2008 годзе ўдава паэта Ларыса Горцава перадала яго дакументы за 1945-2004 гады. У фондзе Артура Вольскага захоўваюцца фотаздымкі, аўтарскія рукапісы і машынапісы п’ес і лібрэта, вершаў і апавяданняў; сцэнары мастацкіх і мультыплікацыйных фільмаў, радыёоперы і рок-мюзікла, артыкулы А.Вольскага пра М.Багдановіча, В.Вітку, М.Гусоўскага, Цётку; выступленні, рэцэнзіі, пропаведзі перад вернікамі, інтэрв’ю; успаміны пра школьныя гады, службу на Далёкім Усходзе, пра Я.Купалу, П.Глебку, З.Бядулю, В.Лукшу; нарысы пра гісторыю 16-га Койданаўскага пагранатраду (па ўспамінах В.Вольскага); карэспандэнцыя ад родных, а таксама ад Я.Брыля, Э.Друлле, Л.Танюка і інш. за 1972-90-я гг. і мн. інш.

Спіс дакументаў на выставе

  1. 76_3_92_006 А.Вольскі. Фота У.Крука. [к. 1980-х]
  2. 76_2_8_010 А.Вольскі. Слова пра маці. Чарнавы аўтограф. 1967-68
  3. 76_3_26_008 А.Вольскі. Я прыйду сюды (1942). Выразка з часопіса “Беларусь”. 1974
  4. 76_2_10_006 А.Вольскі. Сусветы (цыкл вершаў “З італьянскіх нататкаў”). Машынапіс з аўтарскай праўкай. 1970

4а. 76_3_92_001 А.Вольскі. [1970-я]

  1. 76_2_4_006,7 А.Вольскі. Вожык. Аўтограф. 1956-58
  2. 76_2_2_002 А.Вольскі. Рагатка (п’еса ў 2-х дзеях для тэатра лялек). Аўтограф. 1962
  3. 76_2_27_025,026,027 А.Вольскі. Вершы для маленькіх дзяцей. Падрадковы пераклад зб. Вершаў Б.Сарына з яўрэйскай мовы. Аўтограф, машынапіс з аўтарскай праўкай. 1968
  4. 76_2_21_001,002 А.Вольскі. Пакуты кахання. Чатыры рамансы. Машынапіс з аўтарскай праўкай. 1973

8б. 76_2_38_001 А.Вольскі. 1984

  1. 76_2_13_001,004 А.Вольскі. Пра што дбаем, пра тое і спяваем. Цыкл вершаў пра дзяцей. Машынапіс. 1972
  2. 76_2_38_004 1976
  3. 76_3_26_003,007,009 Песні на словы А.Вольскага. Выразкі з газет і часопісаў. 1970-80-я
  4. 76_3_30_003,006 А.Вольскі. Чакаю, спадзяюся…/Чаму мне прыемна супрацоўнічаць з тэатрам лялек. Машынапіс з аўтарскай праўкай. 1980-я

12б. 76_3_62_002 Праграма спектакля “Званы твайго лёсу” па п’есе-казцы А.Вольскага і П.Макаля. 1980

  1. 76_3_92_008b Ілюстрацыі А.Лапіцкай да кнігі А.Вольскага “Сцяпан – вялікі пан” (1979). Выразка з часопіса. [1990-я]
  2. 76_3_69_004 Дыплом лаўрэата Літаратурнай прэміі імя Янкі Маўра, атрыманы А.Вольскім за кнігу вершаў для дзяцей “Карусель”. 1997
  3. 76_3_95_002 А.Вольскі, Р.Барадулін, Г.Бураўкін, В.Быкаў і інш. 19.06.1996
  4. 76_3_36_004 А.Вольскі. Адэлька. Песенька пра ўнучку. Выразка з газеты. 12.03.2001

16а. 76_3_92_008 А.Вольскі. Фота з часопіса. [1990-я]

  1. 76_3_23_025 А.Вольскі. У сэрцы крыўды не нашу… Аўтограф. [1990-я]

17а. 76_2_38_002 А.Вольскі. [к. 1970-х]

«Ноч музеяў» у БДАМЛМ
БДАМЛМ на адкрыцці выставы «“Успомнілася пра Вас і захацелася напісаць…” (Адам Багдановіч і Максім Горкі)»
Экскурсія ў БДАМЛМ для зборнай групы
Рэспубліканская акцыя «Архівы – школе» ў БДАМЛМ
Удзел БДАМЛМ у інструктарска-метадычным занятку Цэнтральнага раённага аддзела па НС
Аўтограф. Альманах. Выпуск 6
  • Мінск: Колорград
  • 2025
  • Аўтограф. Альманах. Выпуск 6
  • Заснавальнік праекта Г.В. Запартыка. Укладальнікі А.А. Макаранка, Д.С. Самахвалаў. Рэдакцыйная калегія: А.А. Макаранка, Н.А. Мізон, Т.В.Кекелева, В.Ф. Шаталава
  • ISBN978-985-35-0202-2 Тыраж 99 экз.

Шосты выпуск навуковага альманаха «Аўтограф» — вынік міждысцыплінарнага дыялогу і інстытуцыйнага супрацоўніцтва ў сферы захавання і вывучэння культурнай спадчыны Беларусі. У аснове артыкулаў даследаванні, прэзентаваныя на XXIV Узвышаўскіх і XXII Архіўных чытаннях, арганізаваных Беларускім дзяржаўным архівам-музеем літаратуры і мастацтва ў 2024 г.

Дыялогавая пляцоўка БДАМЛМ і філалагічнага факультэта БДУ, прысвечаная Дню Перамогі
Удзел БДАМЛМ ва ўрачыстым ускладанні кветак да мемарыяла на Мінскіх ваенных могілках
Вайна прайшла скрозь іх сэрцы. Памяць аб Другой сусветнай вайне ў творах беларускіх дзеячаў літаратуры і мастацтва, яе ўдзельнікаў
БДАМЛМ у БДУКМ
Вайна прайшла скрозь іх сэрцы
Вайна прайшла скрозь іх сэрцы. Памяць аб Другой сусветнай вайне ў творах беларускіх дзеячаў літаратуры і мастацтва, яе ўдзельнікаў

Вядомаму паэту-асветніку Генрыху Гейнэ прыпісваюць фразу пра тое, што, калі свет расколваецца, створаная рана праходзіць праз сэрца паэта.

БДАМЛМ на ўроку з дэманстрацыяй фільма "Крэпасць-герой"
У БДАМЛМ паступілі дакументы акцёра, кінарэжысёра, народнага артыста Беларусі і заслужанага артыста РСФСР
Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва на дыялогавай пляцоўцы з праглядам фільма і прэзентацыяй віртуальнай выставы
Удзел БДАМЛМ у адкрыцці выставы «Мікалай Байрачны. Скульптура. Да 75-годдзя майстра»
“XXVI Узвышаўскія чытанні” пройдуць у БДАМЛМ
Узвышаўскія чытанні
БДАМЛМ прыняў удзел у працы семінара, арганізаванага БДАКФФД
Студэнты-архівісты наведалі БДАМЛМ
Удзел БДАМЛМ ў VI Чытаннях памяці протаіерэя Іаана Грыгаровіча ў Мінскай духоўнай акадэміі
БДАМЛМ зноў на «Культурным тыдні»
БДАМЛМ і ўрокі Чарнобылю
БДАМЛМ на дыялогавай пляцоўцы, прысвечанай 140-годдзю З.Бядулі
Выстава да 140-годдзя З.Бядулі адкрылася ў БДАМЛМ
БДАМЛМ павіншаваў свайго партнёра – мінскую сярэднюю школу № 4 з 120-годдзем з дня заснавання
Работнікі БДАМЛМ ўшанавалі памяць беларускага класіка Змітрака Бядулі
БДАМЛМ па-новаму раскрывае Івана Шамякіна
Работнікі БДАМЛМ прынялі ўдзел у рэспубліканскім суботніку
БДАМЛМ наведаў і прыбраў магілы сваіх фондаўтваральнікаў
БДАМЛМ ў разнавектарных даследаваннях літаратурнага працэсу
Экскурсія ў БДАМЛМ для студэнтаў Беларускай дзяржаўнай акадэміі сувязі
БДАМЛМ узяў удзел у канчатковым размеркаванні выпускнікоў БДУКМ
Банэрная выстава БДАМЛМ «Народныя паэты Беларусі» ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі сувязі
БДАМЛМ павіншаваў Інстытут літаратуразнаўства імя Янкі Купалы з 95-годдзем
Экскурсія ў БДАМЛМ ў рамках акцыі “Архівы – школе”
ГІСТОРЫКА-АРХІЎНАЯ ДАВЕДКА да фонду Беларускі Інстытут Навукі і Мастацтва (БІНіМ) за 1951-1981, 1983-1984, 1989-1990, 1995, 1997, 1999, 2002, 2005-2007 гг.
ГІСТОРЫКА – АРХІЎНАЯ ДАВЕДКА да фонду Грамадскага аб’яднання “Саюз пісьменнікаў Беларусі” за 2005 – 2021 гг.
ГІСТОРЫКА – АРХІЎНАЯ ДАВЕДКА да фонду Грамадскага аб’яднання “Саюз пісьменнікаў Беларусі” за 2005 – 2021 гг.
ГІСТОРЫКА – АРХІЎНАЯ ДАВЕДКА да фонду Грамадскага аб’яднання “Саюз пісьменнікаў Беларусі” за 2005 – 2021 гг.
ГІСТОРЫКА-АРХІЎНАЯ ДАВЕДКА (дапаўненне) Да фонду рэдакцыйна-выдавецкай установы “Выдавецкі дом “Звязда” (Выдавецкі дом “Звязда”)
КАЛЕКЦЫЯ ДАКУМЕНТАЎ ПА БЕЛАРУСКА-ЧЭШСКІМ СУВЯЗЯМ, САБРАНАЯ М. ШЫМАНКА, ДЗЕЯЧАМ КУЛЬТУРЫ 2016
ГІСТОРЫКА-АРХІЎНАЯ ДАВЕДКА (ДАПАЎНЕННЕ) Да фонду рэдакцыйна-выдавецкай установы “Літаратура і мастацтва”
ГІСТОРЫКА-АРХІЎНАЯ ДАВЕДКА (працяг) Да фонду Дзяржаўнай тэатральна-відовішчнай установы “МАЛАДЗЁЖНЫ ТЭАТР ЭСТРАДЫ” за 2008-2021 гг.
КАЛЕКЦЫЯ ДАКУМЕНТАЎ ПА БЕЛАРУСКА-ЧЭШСКІМ СУВЯЗЯМ, САБРАНАЯ М. ШЫМАНКА, дзеячам культуры
ЖЫНОВІЧ (ЖЫДОВІЧ) Іосіф Іосіфавіч (1907-1974)

Цымбаліст, дырыжор, кампазітар, педагог, народны артыст СССР

САКАЛОЎ Уладзімір Фёдаравіч (1908 -1978)

Мастак-графік

ЛОСЬ Еўдакія Якаўлеўна (1929-1977)

Паэтэса, галоўны радактар часопіса Вясёлка

ТАРАСІКАЎ Мікалай Лукіч (1908-1965)

Мастак, жывапісец, графік

СТАНЮТА Стэфанія Міхайлаўна (1905–2000)

Актрыса, народная артыстка БССР і СССР